-کلمه انتهایی سطرچهارم هایا=Haya =توانایی –قبلاً توضیح داده شد. می رسیم به سطر پنجم شای آی یا آ تا آی مای =Shay ay ya Ata Ay may = به من توانایی وشایستگی پرتاب شدن به ماه را بی درنگ بده (اگرمن را شایسته وصال حق دیدی درنگ نکن) شای= ، شایستگی ، لیاقت ، لباس زیبا، پاکی وآراستگی ، مثل:مِن شای لاندیم تویا گیدمِک اوچین =من خودم را آراسته کردم (لباس زیبا پوشیدن ، تن وبدن خود را شستن ،آرایش کردن وهر آنچه انسان برای زیبایی خود انجام می دهد) به خاطر (به قصد )رفتن به جشن عروسی –آی یا=بسوی ماه ، به سمت ماه ، به مقصد ماه –مثل :أول گِل یا مانگا (مِنگ یانیما)= او(آن =اشیاء) به سمت من می آید (به پیش {یان =پیش شخص مثل :یانیما گلدی =به پیشم آمد-این= بدن ، اندام :مثل : اینیم آقیر یا= تمام بدنم درد می کند ،این سمت بدنم (این دامم)درد می کند این شخص =منظور بدن واندام شخص است –ایندیم =یعنی بدنم به پایین رفت –این صاف=شخص صاف بی شیله پیله (شیله =این کارومی کنم ،–پیله =بیله =این جوری انجام می دهم –یعنی بدون وعده ووعید دادن ، بدون گول زدن ،بدون فریب دادن —این سان=انسان -این =اندام –سان = قابل شمارش ، به حسا ب آمدن ، با اهمیت شدن ، از میان موجودات به حساب آمده واهمیت داده شده ،از حیوانیت به انسانیت رسیدن.وبقیه را خودتان بیابید.......} آتا = شلیک کن ، پرتاب کن ، پرت کن ،أوق آتا =تیر شلی

حوش=خوش ، خوشحالی ،خوبی –آیات =نشانه ، مراسم جشن وعروسی، (امروزه به مراسمی که برای عزاداری فوت شده گرفته می شود گویند.مثل بوتایدا آیات با = اینجا مراسم عزا است)---توی=جشن ،عروسی-مثل: بوتایدا توی با =اینجا عروسی (جشن ) است --یاما= وصل کردن ، پیوستن ، مثل :مونی أونگا یاما = اینرا به اون وصل کن ---توضیح در مورد جمله بالایی آنطور که اینجانب از متن این کتیبه متوجه شدم این هم نوعی از عمل انسان برای رسیدن به خدا است همانطور که در متن های گذشته متوجه شدید انسانهای اولیه با حرکات دست و پای خود شبیه به حرکات کاراته ، کانگ فو ،(که آنها هم به سبک های مختلف تقسیم شدند) خواستار رسیدن به خدا بودند واکنون می خواهند با گرفتن جشن و برپایی مراسم تشکر وقدر دانی خود را نشان دهد . برداشت مختلف از چگونگی رسیدن به خدا را می خواهد بیان کند –در اینجا سطر ششم تمام می شود در آغاز سطر هفتم :این جمله آمده است .—اِکو (آکو،اُکی،اَکی) أوین أویشا =Eku(AKu-Oky-Aky) OYN OYsha = 1- تُخم شادی وسرور در جمع ما کاشتی ،مثل جمله – شونی یرا اِ کو =این را در زمین بکاری ها - 2- جمع ما را لبریز از شادی وسرور کردی .مثل جمله : سو أونگ اوستیندان آکو = آب از روی آن می ریزد (آب از آن لبریز است )-3- درس چگونگی کسب شادی وسروررا به جمع ما آموختی - سِن اُکو اُکی =تو درس بخوان اُکی OKy(به خوبی درس آموختی ، به خوبی

-.جمله بعدی -- پَ روی أوین اِما == Pa Ruy oyn am(ama)1- اینجا به طور شگفت انگیزی صورتها خندان و جشن وپایکوبی برپاست -2- اینجا همه به طور شگفت انگیزی با صورتی خندان درحال جشن وپایکوبی هستند کور شود آنکه نتواند ببیند.(چشم نخورد) پَ= بی اندازه عجیب، خارق العاده ، شگفت انگیز ،به طرزباور نکردنی .....- پَ اِدن ایشینی = کار عجیب وباور نکردنی انجام داد.- روی = صورت ،چهره ،سیما...- أوین = جشن وسرور ، بازی ،پایکوبی ،شادی و هر آنچه انسان را به وجد می آورد وشادابی می بخشد 1- ام=در اینجا به خود گرفتن ، مالکیت -2- اِما=(احتمالاً ایما از اینجا گرفته شده) در اینجا : کور ، نابینا ، زبانم لال چشمم کور شود اگر ....،چشم زخم ، چشم نخورد ، کور شود ،چشم حسود کور ، کور دل ،مثل جمله : اِما دیما=کور مادر زاد- دیما=تاریکی مطلق ،تاریکی که هیچ نور وروشنایی ندارد، مثل : بو آغشام دیم دریک =امشب خیلی تاریک است .امشب سوت وکور است یعنی نه صدایی نه نور وروشنایی –دریک=تاریکی مطلق ،سیاهی کامل (احتمالاً تاریک از این گرفته شده است) –اینجا سطر هفتم تمام شد خدا نگهدار + نوشته شده در دوشنبه یازدهم دی ۱۳۹۶ساعت 7:0  توسط قوطوری |

آ= این –آیوا(ایوا)= مزه ، طعم ، مثل : آلما آیواسی (ایواسی)= طعم ومزه سیب -- مای = خوب وعالی ،خمیر مایه ، وجود ، ذات ، فطرت ،--منظور در اینجا این است که خداوند هر چیزی را از خمیر مایه مخصوص به آن چیز ساخته است مثلاً : ما ماست در داخل شیر می ریزیم تا از آن ماست تهیه کنیم ، ما خمیر مایه در آب وآرد می ریزیم تا خمیر خوب برای تهیه نان بدست آوریم ، میوه های هر درختی مزه وطعم خاص خود را دارد .این به خاطر این است.که خداوند در وجودوذات هرموجودی خمیر مایه مخصوص به آن را بکار برده است واز آن همان را انتظار دارد .که در درونش گذاشته است . دستکاری در خمیر مایه هر چیز ممکن است جالب وخوب به نظر برسد .ولی ممکن است نسنجیده عمل کردن عواقب بدی بدنبال داشته باشد . وبرای انسان مضر وخطر ناک باشد . طعم و ذات وجود انسان یعنی خمیر مایه انسان هم جز انسانیت وکرامت خوب انسانی چیز دیگری نیست وچطور می شود که از این خمیر مایه خوب گاهی چیز بدی ظاهر می شود این را می توان دستکاری انسانی نامید به خاطر اینکه انسان از آن چیزهایی که خداوند خواسته پرهیز کنیم دوری نمی کند . بطور مثال : خداوند از انسان می خواهد لقمه حرام نخورد . از دروغ وکارهای غیر انسانی دوری کند .ولی کسانی به آن گوش نمی دهند . در نتیجه فطرت وذات انسان به فساد وتباهی می رود . آن وجود پاک ، آلوده می شود واز انسانیت فاصله می گیرد . مثل : درختی که اگر کود ن

کلمه بعدی وآخرین جمله سطر 9-حوش ای یای اَ را شایا= Hosh ay Yay Ara shaya= دوری کردن از جنگ وستیز است وانسان شایسته ، لایق راه صلح است ( معنی نام حوشای یارشاه) حوش=خداحافظی کردن ، کنار گذاشتن ، دوری کردن -آی = ماه مثل ماه –یای = کمان ماه ، وسیله جنگی ، جنگ وستیز – آرا = میان ، معرکه جنگ ، -شایا = لایق ، ،شایسته، شایسته مقام انسانیت – آرا شایا= صلح کردن، جدا کردن ،میانجیگری کردن مثل أولارینگ آرا شا(آرا آچا)= آنها را از هم جدا کن ، میان آنها میانجیگری کن ، میان آنها صلح بر قرار کن –یا= مسیر ،راه –منظور در اینجا این است که خداوند سرشت و خمیر مایه انسان واقعی را با صلح و دوستی و محبت به همدیگر وآنچه که برای سعادت بشر خوب است .ساخته است .پس آنچه انسان اکنون از خود بروز می دهد . خود واقعی انسان نیست وانسان اگر بخواهد به خود واقعی برسد باید به همدیگر محبت کند راه مدارا ودوستی وصداقت را در پیش بگیرد.در پایان یک واقعه که برایم پیش آمده را برایتان بازگو می کنم امیدوارم آموزنده باشد . خدا یارتان . حکایت صداقت در کار یعنی چه؟ چندروز پیش برای خرید نان به یک نانوایی لواشی (لواش=ازترکیب آش ولاش =خیلی لهیده وزوار دررفته درست شده است ) رفتم چند نفر صف ایستاده بودند . به ترتیب نانشان را گرفته می رفتند من هم منتظر نوبتم شدم شاگرد (شاگرد=از شاه و گرد درست شده کسانی که دورواطراف شاه می گشتند و

جمله بعدی – وُ زا یرا یِکا = Voza yeara yaka =نگاه کن به زمین ، توتنهایی وُزا = نگاه کن ، ،-- یرا = به زمین ، به خاک زیر پایت ، به خاک ---یِکه = تنهایی ، شخصاً....—در اینجا خطاب به ماه می گوید : ای ماه باز هم نظاره کن به زمین یعنی باز هم از ما مراقبت بکن ما قدر ومنزلت ترا می دانیم و به عینه می بینیم کار تو تنها نظاره کردن نیست بلکه زمین را از بلایای آسمانی نیز حفظ می کنی .به طور کلی انسان ،باد و طوفان ، رعد وبرق ، باران وبرف وتگرگ ، تاریکی وروشنایی شب و...را به چشم می دید وجان بدر بردن خود ویا بهره برداری از آنها را به خاطر نظارت آسمانی می دانست ، ویک نمونه قابل مشاهده را که همه به عینه هر شب مشاهده می کنند در ادامه بیان می کند. جمله آخر – حوش آیا تُتا آیی = Hosh Ay Tuta Ay ey = باخوشی وزیبایی جلوی خرس آسمانی (بلایای آسمانی)را گرفتی و رام کردی حوش= خوشی ،خوشحال-آی=زیبایی ، به خوبی ،ماه ، –توتا=گرفتن ،رام کردن –آیی= خرس ، حیوانی درنده خو که ترک تباران ترکمن بخواهند درنده خویی و پستی و بی رحمی وهر چه خصایص بد رابخواهند به کسی نسبت دهند آن را با خرس مقایسه می کنند .مثل : آیی یالی ایدی = مثل خرس می خورد( کنایه از فرد پر خور )- آیی یالی اُوتیر = مثل خرس نشسته (کنایه از فرد چاق وبی قواره ) –آیی یالی باغدی = مثل خرس نگاه می کرد(کنایه از فرد چشم چران )....البته این خرس برای تما

. بنده کلمات بسیاری در زبانهای مختلف جهانی یافتم که مشترکات بیانی زیادی با زبان ترکی دارد . ولی با برداشت مختلف گاهی متضاد با مفهوم آن در زبان ترکی ، که بنده در میان مطالب علت بوجود آمدن این دو گانگی را توضیح خواهم داد . بطور مثال : کلمه نای یات = شب بخیر،خوب وعالی بخوابی ترک تباران در میان لاتین تباران شب Night=معنا گرفته است یا کلمه توردی= بیدار شدن ، بیدار شدن در روز روشن از خواب شبانگاهی ، بیدار شد ، بیدارش کن ، بگو بیدار شه –در بین لاتین زبانان به تودی تبدیل می شود در زبان ترکی هم اگر به سرعت کلمه توردی تلفظ شود حرف ر تقریباً نا مفهوم بیان می شود و حذف حرف ر قابل درک است . Today= امروز ، روز روشن تبدیل شده است . این به خاطر برداشتی است که از آن کلمه در موقعیتی که شنونده داشته است بوده .مثالی دیگر آن زمان اکثراً از نقاط مختلف کرۀ خاکی مردم در محلی جمع می شدند . .پهلوانان و مدعیان وبردگان به جان هم می افتادند . ولی این مبارزات قانون خاص خود را داشت که می بایست مبارزان آن را رعایت می کردند و گر نه تنبیه می شدند چه بسا این تنبیه شامل کشته شدن خاطی می شد . پس داوری در این میان وجود داشت . که این داور دارای بالاترین قدرت اجرایی بوده وبه زبان ترکی تسلط داشته (چون صحبت کردن به آن زبان امتیاز بزرگی در مقابل کسانی که فقط با زبان اشاره صحبت می کردند ویا به طور ابتدایی واژه هایی با تر

زای= نور ، منور ،روشنایی، مثل : بو پنجره دان آز زای گلیار = از این پنجره نور کمی می آید. امید ، امید واری مثل :ما زای بیلیلن = من اظهار امید واری می کنم . من نور امید می دانم – زای یان = امید سوخته ، نور سوخته = زیان ، ضرر ، امیدی نیست ، زای نای (زی نای)= نور عالی ، زینت ، آنای =باور کردن ، قبول داشتن – آمای(آمال) = عمل کردن ،تحقق بخشیدن ، آرزو ، خواسته در ادامه مبحث گذشته به ارتقا وتحولات روحی و احساس درونی شان که همان شادی درونی و آسودکی روحی وروانی خود وتزکیه نفسی که بدست آورده اند می گوید. از خدا می خواهد که ارتقا بدهد این باور واعتقادات درونی شان را وآنرا به درجه اعلا برساند . در اینجا می خواهد از تحولات درونی خودشان بگوید و تحولات روحی خودو دیگران را بیان می کند . البته داستانی در میان ترک تباران ترکمن نسل اندر نسل بیان شده وآن این است که پیرزنی ترکمن با بافتن قالی باعث نجات یک روستای چند صد خانواری از کشته شدن وویرانی بدست سرداری با سربازانش که با کشت وکشتار تا روستای آنها امده بودند شد وآن با بافتن قالی با نقش ونگار متضاد در کنار هم یعنی شادی وسرور کودکان و زنان ومردان روستا و نقش ونگار کشتار و ویرانی خانه ها وزن وبچه ها و تقدیم آن به آن سردار متجاوز که با دیدن آن قالی در درون ان سردار تحولی بوجود آورد . واو را به اندیشدن و تفکر درباره عمل نادرست خود کرد . آن پیرزن

دراین میان این توبره در کنار سربازان به عنوان ظرف غذا ، به عنوان جهیزیه عروس ، وغیره داده می شده است . ولی کم کم از رونق افتاد کم کم این توبره دایره ای شکل دیگر کار آیی ومفهوم اولیه خود را از دست داد . جز ظرف غذا ویا در مقیاس بزرگتر جمع آوری و نگهداری وسایل دنیوی کاربرد دیگر و مفهوم دیگری نیافت . این توبره کم کم خالی شد وچیزی برای بردن به آن دنیا در آن وجود نداشت مثل قابلمه ای خالی که جز بر سر گذاشتن ومحافظت از سر در حوادث روزگاز کاربرد دیگری نداشت پس پادشاهان آن توبره را به صورت کلاه بر سر گذاشتند وارتفاع کلاه بر اساس طبقات اجتماعی بالا وپایین می شد .ودر خانواده هم طبقات و مقام زنان خانواده مادر خانواده کلاه مخصوص بلند تر و هر چه تجربه عروس وتعداد فرزندان بیشتر می شد ارتفاع کلاه هم بالاتر می رفت .این هم کم کم از رونق افتاد . بنا براین شکل دوار آن که نمایانگر ماه بود برای کسب رضایت ماه و نشانه عدل وانصاف در میان پادشاهان و ولیعهد و یا بعد از فوت به جانشینان رد و بدل می شد . کم کم این حلقه به صورت تاج طلایی بر سر پادشاهان و به صورت کلاه یا پارچه ای دوار برسر رعایا و نوکران و بزرگان اعتقادی قرار گرفت . ودختران ترک تباران ترکمن نیز وقتی ازدواج می کردند . حلقه ای دوار بر سر می گذاشتند.( امروزه این تعهد کم رنگ تر شده وبه حد یک انگشتری به عنوان حلقه عروس وداماد تنزل یافته است هر چند

دوأور=دوران ، روزگار،- دوأورآی =روزگار با صفا ، روزگار با سعادت ، زندگانی زیبا ، دوران با عدل و انصاف ، مثل : دوأور دوأور سورمِک= دوران زندگی باصفا (عمر با سعادت) گذراندن است .( دوران سواری گرفتن از روزگار). – دوأورای = ساخته شده ، بوجود آمده ، در ادامه توضیح می دهد . همانطور که ماه بدون تبعیض نور و گرمای خود را به تمام موجودات کره زمین با خلوص نیت تقدیم می کند . ما هم برای ساختن زندگانی با صفا باید همچون ماه رفتار کنیم . تبعیض را کنار بگذاریم .در بسط عدل وانصاف بکوشیم. - آ پا آی یا = A Pa Ay Ya= این بی اندازه واضع و آشکار است ، دراین راه آ= این ، آن -پا= ، بی اندازه ،به طور باور نکردنی - آی =واضع ، ، روشن ،ماه –آی یا= عیان ، آشکار- یا =مسیر، اعتقاد ، راه اینهایی که قبلاً توضیح دادم را واضع و آشکار و معقول می داند . که هر عقل سلیمی آنرا می پذیرد . - دا اَرای یای وی ها أو شا = Da Ar Ay yay vay Ha uv sha= بودند جوانمردانی مثل ماه فکر می کردند ویا بودند شاهانی که با کمانشان به اشتباه می جنگیدند دا =بودند، است ،هست –اَر =جوانمرد، دلیر--آی =خوب ، همانند ماه –اَرای=آرا ، فکر ، اندیشه ، -یا=یا ،امّا،مسیر ،راه ،مثل :مِن یا سِن = من یا تو ،-یای = کمان ماه، مبارزه ، ستیز ---وی = نادرست ، اشتباه ،غلط ،گناه ، نا حق ، مثل : وی اِدن ایشنگ = این کارت نادرست بود . – ها = تاکید کردن ، مثل : شو